మందులు రాయించేందుకు బహుమతులు ఇస్తున్న కంపెనీలపై సుప్రీంకోర్టు కీలక చర్యలు

డాక్టర్లకు ఫార్మా కంపెనీల ‘ఫ్రీబీస్’కు చెక్?

JanaVision TV ప్రత్యేక కథనం..

మందులు రాయించేందుకు బహుమతులు ఇస్తున్న కంపెనీలపై సుప్రీంకోర్టు కీలక చర్యలు

న్యూఢిల్లీ, 8 అక్టోబర్ 2026: మందులు రాయించేందుకు వైద్యులకు ఫ్రీబీస్, బహుమతులు, నగదు, విదేశీ పర్యటనలు లేదా ఇతర ప్రోత్సాహకాలు అందిస్తున్న ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీల వ్యవహారంపై Supreme Court of India కీలక చర్యలకు శ్రీకారం చుట్టింది. ఈ అంశంపై సమగ్రంగా పరిశీలించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక కమిటీని ఏర్పాటు చేయాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది.

జస్టిస్ విక్రమ్ నాథ్, జస్టిస్ సందీప్ మెహతాలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ వ్యవహారాన్ని విచారిస్తోంది. ఫార్మా కంపెనీలు వైద్యులను ఆకర్షించేందుకు అనైతిక పద్ధతులకు పాల్పడకుండా ఉండేందుకు చట్టబద్ధమైన నియంత్రణ వ్యవస్థ అవసరమా? అవసరమైతే అది ఎలా ఉండాలి? అనే అంశాలను కమిటీ పరిశీలించనుంది.

రెండు నెలల్లో నివేదిక?

కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా కోర్టుకు వివరించిన ప్రకారం.. ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీల అనైతిక మార్కెటింగ్ పద్ధతులను నియంత్రించేందుకు ముగ్గురు సభ్యులతో కమిటీ ఏర్పాటు చేయనున్నారు. కమిటీ సుమారు రెండు నెలల్లో తన నివేదికను సమర్పించేలా చర్యలు తీసుకుంటామని కేంద్రం తెలిపింది. అప్పటి వరకు ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న Uniform Code for Pharmaceutical Marketing Practices–2024 (UCPMP) కొనసాగుతుంది.

డాక్టర్లకు ఇప్పటికే నిబంధనలు

కేంద్రం కోర్టుకు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. వైద్యులు ఫార్మా కంపెనీల నుంచి బహుమతులు, ప్రయాణ సౌకర్యాలు, ఆతిథ్యం, నగదు లేదా ఇతర ఆర్థిక ప్రయోజనాలు పొందకుండా ఇప్పటికే నిబంధనలు ఉన్నాయి. ఉల్లంఘనలకు వైద్యులపై వృత్తిపరమైన చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంది.

అయితే పిటిషనర్ల ప్రధాన అభ్యంతరం ఏమిటంటే.. ఫ్రీబీస్ తీసుకునే వైద్యులపై చర్యలకు నిబంధనలు ఉన్నప్పటికీ, వాటిని అందించే ఫార్మా కంపెనీలపై సమానమైన బలమైన చట్టబద్ధ శిక్షా వ్యవస్థ లేదని వారు వాదించారు. ఈ లోపాన్ని సరిచేయడానికి చట్టబద్ధమైన వ్యవస్థ అవసరమని పిటిషనర్లు కోరుతున్నారు. 

UCPMPలో ఏం ఉంది?

కేంద్రం 2024లో తీసుకొచ్చిన UCPMP ప్రకారం ఫార్మా కంపెనీలు వైద్యులు, వారి కుటుంబ సభ్యులకు బహుమతులు, నగదు ప్రయోజనాలు, ఆతిథ్యం అందించకూడదు. కంపెనీలు తమ నిబంధనల అమలుపై స్వీయ ప్రకటన చేయాల్సి ఉంటుంది. ఉల్లంఘనలకు మందలింపు, ఇచ్చిన డబ్బు లేదా వస్తువుల రికవరీ, అవసరమైతే ఇతర చట్టాల కింద చర్యలు వంటి నిబంధనలు ఉన్నాయి.

రోగులపై ప్రభావం ఉంటుందా?

మందుల ఎంపిక వైద్యపరమైన అవసరాల ఆధారంగా కాకుండా ప్రోత్సాహకాల ప్రభావంతో జరిగితే రోగులకు ఆర్థిక భారం పెరిగే అవకాశం ఉందని ఈ కేసులో ఆందోళనలు వ్యక్తమయ్యాయి. 2022లో Apex Laboratories కేసులోనూ సుప్రీంకోర్టు వైద్యులు–రోగుల మధ్య ఉన్న నమ్మక సంబంధాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, ఫార్మా కంపెనీల ప్రయోజనాలు ప్రిస్క్రిప్షన్లను ప్రభావితం చేసే అంశాన్ని తీవ్రంగా పరిగణించింది.

మొత్తంగా.. ఫార్మా కంపెనీలు–డాక్టర్ల మధ్య జరిగే అనైతిక మార్కెటింగ్‌పై మరింత కఠినమైన చట్టబద్ధ నియంత్రణ వస్తుందా? అన్నది ఇప్పుడు కీలకంగా మారింది. కేంద్ర కమిటీ నివేదిక తర్వాత దీనిపై స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.

— JanaVision TV 

మూల కథనం: Bar & Bench — Supreme Court orders formation of committee